(Bqp.vn) - Nghị định số 71/2015/NĐ-CP ngày 3/9/2015 của Chính phủ về quản lý hoạt động của người, phương tiện trong khu vực biên giới biển nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (viết tắt là Nghị định 71), gồm 4 chương, 30 điều có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20/10/2015. Đây là văn bản pháp lý quan trọng để các lực lượng và địa phương phối hợp hành động, xử lý kịp thời các tình huống, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, tạo nên sức mạnh tổng hợp trong việc bảo vệ chủ quyền, an ninh khu vực biên giới biển.
Nền tảng pháp lý quan trọng
Ngay sau khi ban hành Nghị định 71, Bộ Quốc phòng đã xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện, quán triệt tới các cơ quan, đơn vị trong toàn quân; phối hợp với các bộ, ngành và các tỉnh, thành phố ven biển cụ thể hóa các nội dung Nghị định vào thực tiễn. Ngày 21/10/2016, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Thông tư số 162/2016/TT-BQP quy định việc thực hiện một số điều của Nghị định 71, tạo cơ sở pháp lý để các cơ quan, đơn vị thống nhất áp dụng. Trên cơ sở đó, Bộ Quốc phòng chỉ đạo Bộ đội Biên phòng (BĐBP) chủ trì, phối hợp với Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh, các sở, ngành và chính quyền địa phương ven biển khảo sát, xác định vị trí và cắm 1.004 biển báo trong khu vực biên giới biển theo quy định; tổ chức thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước về biên phòng, biên giới quốc gia; tham mưu cho địa phương triển khai các chủ trương, chính sách, quy hoạch, dự án phát triển kinh tế - xã hội gắn với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trên địa bàn.
BĐBP tuần tra bảo vệ chủ quyền biên giới biển.
Sau 10 năm triển khai Nghị định 71, công tác quản lý người, phương tiện trong khu vực biên giới biển đã có nhiều chuyển biến tích cực. Các lực lượng chức năng, nhất là BĐBP, Cảnh sát biển, Hải quân, Công an, Hải quan, Kiểm ngư... đã tăng cường tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nhiều vụ việc vi phạm quy định về khu vực biên giới biển, vi phạm chủ quyền, buôn lậu, gian lận thương mại, khai thác hải sản bất hợp pháp, xuất nhập cảnh trái phép. Phong trào toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia trên biển được phát động sâu rộng. Các mô hình “Tổ tàu thuyền an toàn”, “Tổ tự quản an ninh trật tự”, “Ngày Biên phòng toàn dân”... được các lực lượng duy trì, nhân rộng, góp phần xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững chắc từ cơ sở.
Xác định rõ, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục là một trong những biện pháp hiệu quả để đưa Nghị định 71 đi vào cuộc sống, các cơ quan chức năng đã phát huy tốt vai trò của các tổ chức đoàn thể, các phương tiện thông tin đại chúng. Thông qua các chuyên mục “Pháp luật và đời sống”, “Vì an ninh Tổ quốc”, “Quốc phòng toàn dân”, “Vì chủ quyền an ninh biên giới”, “Vì biển đảo quê hương”... đã kịp thời tuyên truyền cho cán bộ, chiến sĩ, nhân dân hiểu, nắm và tự giác chấp hành nghiêm các quy định của Nghị định. Ban Tuyên giáo và Dân vận, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân và Công an, Quân sự, BĐBP các địa phương đã làm tốt công tác tham mưu cho UBND tỉnh, thành phố chỉ đạo, thực hiện có hiệu quả hoạt động phối hợp với Bộ Tư lệnh các Vùng Hải quân, Bộ Tư lệnh các Vùng Cảnh sát biển trong thực hiện các mô hình, chương trình: “Ngày Biên phòng toàn dân”, “Tổ tàu thuyền an toàn”, “Tổ tự quản an ninh trật tự”, cuộc vận động “Nghĩa tình biên giới biển, đảo”, “Nâng bước em đến trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển”, Chương trình “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”... được duy trì, nhân rộng, lan tỏa, tạo hiệu ứng sâu rộng trong toàn xã hội. Công tác an sinh xã hội trong khu vực biên giới biển được các địa phương quan tâm; nhiều chính sách hỗ trợ người có công, gia đình chính sách, ngư dân, đối tượng khó khăn, bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, thiên tai... được triển khai kịp thời, tạo chuyển biến tích cực trong đời sống nhân dân. Trong 10 năm qua, đã thu hút hơn gần 2 triệu lượt cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên thanh niên tham gia; được các cấp ủy đảng, chính quyền, nhân dân địa phương đánh giá cao.
BĐBP tuyên truyền về Nghị định 71 cho ngư dân.
Cùng với hình thức tuyên truyền qua phương tiện thông tin đại chúng, việc đưa nội dung Nghị định số 71/2015/NĐ-CP vào các chương trình, đề án, kế hoạch dài hạn cũng được triển khai sâu rộng, như: Lồng ghép trong thực hiện Đề án “Tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ, Nhân dân vùng biên giới hải đảo giai đoạn 2017 - 2021”, Đề án Tổng thể “Tuyên truyền bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích của Việt Nam ở Biển Đông đến năm 2030”... và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan vào chương trình đào tạo tại các học viện, nhà trường; kế hoạch huấn luyện chiến đấu, kế hoạch phổ biến giáo dục pháp luật để tổ chức huấn luyện; kiểm tra nhận thức, hội thi, hội thao hằng năm, góp phần nâng cao hiểu biết, nhận thức về pháp luật nói chung và Nghị định nói riêng đối với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trong khu vực biên giới biển.
Phát huy vai trò nòng cốt của Bộ đội Biên phòng
Với vai trò chủ trì, duy trì an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vực biên giới biển, cửa khẩu cảng biển, lực lượng BĐBP đã chú trọng đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả các mặt công tác nghiệp vụ cơ bản; tăng cường công tác nắm, đánh giá, dự báo tình hình phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng. Chủ động xây dựng các phương án, kế hoạch nghiệp vụ, xác lập chuyên án, tổ chức các đợt cao điểm đấu tranh ngăn chặn, triệt phá nhiều tổ chức, đường dây tội phạm…, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội địa bàn khu vực biên giới biển. Đồng thời, triển khai đồng bộ các biện pháp công tác quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, thường xuyên làm tốt công tác điều tra cơ bản, nắm chắc diễn biến tình hình trên khu vực biên giới biển; triển khai toàn diện các biện pháp công tác phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU); phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) xây dựng phần mềm “kiểm soát tàu cá” để nâng cao hiệu quả và từng bước số hóa công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ tàu, thuyền xuất nhập bến.
Trạm Biên phòng cửa khẩu cảng Nhà Rồng hướng dẫn các quy định trong Nghị định 71 đến các thủy thủ tàu nước ngoài khi cập cảng Thành phố Hồ Chí Minh.
Bên cạnh đó, BĐBP đã chủ động tham mưu các chủ trương, giải pháp tăng cường công tác đối ngoại quốc phòng và phục vụ nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia như: Hợp tác Biên phòng giữa Bộ Quốc phòng Việt Nam và Bộ Quốc phòng Cam-pu-chia; Thỏa thuận hợp tác Biên phòng giữa Bộ Quốc phòng Việt Nam và Bộ Quốc phòng Trung Quốc; giao lưu sĩ quan trẻ BĐBP Việt Nam với các nước; tham mưu, phối hợp tổ chức thành công các hoạt động giao lưu, đón tàu quân sự nước ngoài thăm Việt Nam; gặp gỡ, trao đổi, hội đàm. Phối hợp, tham gia các hoạt động quốc tế về đấu tranh phòng, chống tội phạm, mua bán người trên biển, góp phần củng cố lòng tin, tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị, xây dựng biên giới trên biển hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác và phát triển.
Đặc biệt, BĐBP thường xuyên làm tốt công tác phối hợp với lực lượng Công an, chính quyền địa phương trong quản lý, thống kê người nước ngoài vào khu vực biên giới biển, vùng cấm, khu vực hạn chế hoạt động; qua đó đến nay đã hướng dẫn, làm thủ tục cho trên 22,32 triệu người vào khu vực biên giới biển đúng quy định. Chủ động, tích cực tham mưu xây dựng và hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước về cửa khẩu cảng biển, kiểm soát xuất, nhập cảnh và phòng, chống xuất, nhập cảnh trái phép bằng đường biển, các hành vi vi phạm pháp luật qua cửa khẩu cảng biển. Triển khai thực hiện tốt công tác cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý cửa khẩu cảng biển, kiểm soát xuất, nhập cảnh. Đặc biệt, đã thực hiện thủ tục biên phòng điện tử theo cơ chế một cửa quốc gia; 100% hồ sơ được giải quyết đúng thời hạn và quy định; góp phần tạo thông thoáng, thuận lợi cho hoạt động xuất, nhập cảnh, xuất, nhập khẩu, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước.
Để triển khai có hiệu quả Nghị định, Bộ Tư lệnh BĐBP đã ban hành 45 văn bản quy phạm nội bộ có liên quan, hơn 950 văn bản các loại để chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị triển khai thực hiện. Người, phương tiện của Việt Nam và nước ngoài hoạt động trong khu vực biên giới biển cơ bản thực hiện tốt các quy định tại Nghị định số 71/2015/NĐ-CP, xuất trình giấy tờ, chịu sự kiểm tra, kiểm soát của BĐBP và các cơ quan chức năng có thẩm quyền. Chủ động phối hợp chặt chẽ với các lực lượng thực thi pháp luật trên biển (Hải quân, Cảnh sát biển, Kiểm ngư, dân quân thường trực...), nhằm nâng cao sức mạnh tổng hợp trong thực thi pháp luật trên biển, giữ vững chủ quyền, an ninh trật tự trên biển; đấu tranh có hiệu quả với các loại đối tượng vi phạm pháp luật; cùng với chính quyền địa phương và các lực lượng tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ tàu cá hoạt động trên biển, quyết tâm, quyết liệt tuyên chiến với các hoạt động vi phạm khai thác IUU, góp phần gỡ bỏ “Thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu (EC) đối với ngành thủy sản Việt Nam.
Kiểm tra, giám sát thủ tục hành chính biên phòng tại Trạm Biên phòng Cửa khẩu cảng Nhà Rồng (Thành phố Hồ Chí Minh).
BĐBP đã tích cực tham mưu thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 09/01/2015 của Thủ tướng Chính phủ “Về việc tổ chức phong trào toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới” gắn với hoạt động “Ngày Biên phòng toàn dân” hằng năm. Phối hợp thực hiện tốt chính sách dân tộc, tôn giáo, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong tham gia bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vực biên giới biển. Phát huy hiệu quả vai trò của BĐBP trong tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở địa phương và thực hiện các chương trình, phong trào, mô hình giúp dân phát triển kinh tế, xã hội với nhiều cách làm mới, thiết thực, hiệu quả. Chủ động tham mưu, đề xuất với cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo đẩy mạnh triển khai thực hiện các dự án phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, các dự án giao thông ở khu vực biên giới biển; chỉ đạo các sở, ngành phối hợp với Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, BĐBP tỉnh lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất gắn với quy hoạch thế trận quân sự trong khu vực phòng thủ tỉnh; chú trọng định hướng quy hoạch phát triển tại khu vực ven biển bảo đảm sự kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng - an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền an ninh biên giới vùng biển.
BĐBP kêu gọi tàu thuyền vào nơi tránh trú bão an toàn.
Ngoài nhiệm vụ giữ vững an ninh trật tự, BĐBP còn còn chuẩn bị lực lượng, phương tiện, phối hợp, hiệp đồng xử lý kịp thời, hiệu quả các sự cố, thiên tai, dịch bệnh, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ trong khu vực biên giới biển. Giai đoạn 2015 - 2025, các đơn vị BĐBP điều động 149.961 lượt cán bộ, chiến sĩ, 5.693 lượt phương tiện các loại; huy động 2.532 phương tiện/10.916 lượt người dân tham gia tổ chức ứng cứu, tìm kiếm cứu nạn, khắc phục hậu quả thiên tai với 5.474 vụ/10.560 người/1.385 phương tiện; hỗ trợ sửa chữa 12.570 nhà dân; di dời 102.577 hộ/496.288 khẩu đến nơi an toàn; kịp thời thông báo, hướng dẫn cho 5.776.682 lượt phương tiện/26.435.997 lượt người biết diễn biến của các hình thái thiên tai nguy hiểm trên biển để có kế hoạch lao động sản xuất trên biển bảo đảm an toàn.
Tiếp tục hoàn thiện văn bản pháp lý
Có thể khẳng định, qua 10 năm thực hiện Nghị định số 71/2015/NĐ-CP, dưới sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Ban Chấp hành Trung ương Đảng mà trực tiếp, thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, sự quyết liệt của Chính phủ, sự vào cuộc, đồng hành của các ban, bộ, ngành Trung ương và cấp ủy chính quyền các địa phương, các lực lượng, trong đó lực lượng vũ trang nhân dân là nòng cốt, lực lượng BĐBP là chuyên trách đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, chủ quyền, an ninh trật tự trong khu vực biên giới biển được giữ vững; nhận thức pháp luật, trách nhiệm của các cấp, các ngành, các lực lượng, các tầng lớp nhân dân, nhất là nhân dân khu vực biên giới trong tham gia xây dựng và quản lý biên giới quốc gia trên biển được nâng lên, góp phần quan trọng củng cố, xây dựng nền biên phòng toàn dân và thế trận biên phòng toàn dân vững mạnh, ổn định lâu dài trong nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân vững chắc.
Bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình triển khai Nghị định 71 cũng đã xuất hiện những hạn chế, khó khăn vướng mắc, cần tháo gỡ. Ở một số nơi, công tác quán triệt, tuyên truyền Nghị định và các văn bản pháp luật có liên quan chưa được tiến hành thường xuyên, chưa sát với đặc thù từng địa bàn, từng nhóm đối tượng; nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân, chủ tàu, thuyền trưởng còn hạn chế. Công tác phối hợp, hiệp đồng, trao đổi thông tin giữa các lực lượng trên tuyến biển có thời điểm chưa thật chặt chẽ, hiệu quả chưa cao; quy chế phối hợp chưa được rà soát, bổ sung kịp thời. Đặc biệt, hiện nay, yêu cầu chống khai thác IUU, tiến trình chuyển đổi số, sự gia tăng của các dạng tội phạm công nghệ cao, di cư trái phép... cũng đặt ra những vấn đề mà Nghị định 71 chưa bao quát đầy đủ. Việc sắp xếp, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, hình thành các khu kinh tế, khu công nghiệp ven biển, các dự án hạ tầng chiến lược trên biển... đòi hỏi phải sớm rà soát, sửa đổi, bổ sung một số quy định để bảo đảm thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.
Đại tướng Nguyễn Tân Cương phát biểu tại hội nghị.
Phát biểu tại Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Nghị định 71 diễn ra ngày 12/12/2025 do Bộ Quốc phòng tổ chức, Đại tướng Nguyễn Tân Cương, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Tổng Tham mưu trưởng QĐND Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng ghi nhận, biểu dương nỗ lực, kết quả của các bộ, ngành, địa phương, lực lượng vũ trang, trong đó có BĐBP trên tuyến biển, trong 10 năm triển khai Nghị định 71; đồng thời yêu cầu các lực lượng tiếp tục phát huy kết quả đạt được, khắc phục hạn chế, tổ chức thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, xây dựng khu vực biên giới biển hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững.
Đại tướng Nguyễn Tân Cương yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật về biên giới, biển đảo; nâng cao hiệu quả thực hiện Luật Biên giới quốc gia, Luật Biển Việt Nam, Luật Biên phòng Việt Nam và các quy định về quản lý người, phương tiện trong khu vực biên giới biển, qua đó bồi đắp lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm, tinh thần cảnh giác của nhân dân, phát huy vai trò của mỗi người dân trong giữ gìn an ninh trật tự, đấu tranh với các loại tội phạm, nhất là chống khai thác IUU. Đại tướng Nguyễn Tân Cương cũng đề nghị các cơ quan, lực lượng, địa phương quán triệt, thực hiện nghiêm các quy định về quản lý hoạt động của người, phương tiện trong khu vực biên giới biển; chủ động tham mưu Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định 71 phù hợp với hệ thống pháp luật, mô hình chính quyền địa phương hai cấp; tăng cường đối ngoại, hợp tác quốc tế với lực lượng Biên phòng, An ninh, Cảnh sát biển, Hải quân các nước; tham mưu đẩy mạnh đàm phán, phân định các vùng biển còn chồng lấn, triển khai các sáng kiến hợp tác trên biển.
Đại tướng Nguyễn Tân Cương chụp ảnh chung với các đại biểu tham dự hội nghị.
Đại tướng Nguyễn Tân Cương cũng yêu cầu Bộ Tư lệnh BĐBP phối hợp chặt chẽ với các địa phương và lực lượng chức năng nắm chắc tình hình toàn diện, nhất là hoạt động vi phạm chủ quyền vùng biển của tàu thuyền nước ngoài và hoạt động của các loại tội phạm; tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật. Cùng với đó, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý nhà nước về biên giới, biên phòng; làm tốt công tác quản lý, huy động nhân lực, tàu thuyền và phương tiện dân sự tham gia bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia trên các vùng biển; chủ động chuẩn bị lực lượng, phương tiện, hiệp đồng, phối hợp xử lý kịp thời, hiệu quả các tình huống phòng thủ dân sự.
