(Bqp.vn) - Sáng 16/7, tại Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Dự phiên họp có Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
Quang cảnh phiên họp.
Đề cập về sự cần thiết ban hành dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh, việc nghiên cứu, xây dựng và ban hành Luật là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy; bảo đảm quốc phòng, an ninh; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế; hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam và xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất trước yêu cầu phòng ngừa, kiểm soát các nguy cơ an ninh truyền thống và phi truyền thống trong tình hình mới; đồng thời bảo đảm thực hiện các cam kết, nghĩa vụ quốc gia về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt của Việt Nam trong thực hiện các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Đại tướng Phan Văn Giang trình bày tờ trình dự thảo Luật.
Việc xây dựng Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt nhằm hoàn thiện khung pháp lý để Việt Nam thực hiện đầy đủ các cam kết, nghĩa vụ quốc tế về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; đồng thời, tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng, góp phần tạo môi trường thuận lợi cho hợp tác quốc tế về đầu tư, thương mại và công nghệ. Dự thảo Luật cũng hướng tới bảo đảm các biện pháp quản lý, kiểm soát được áp dụng công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền, đúng đối tượng; tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp.
Dự thảo Luật gồm 4 chương, 37 điều; quy định về nguyên tắc, biện pháp, chính sách, nguồn lực và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật tập trung vào các nội dung cốt lõi: Quản lý rủi ro quốc gia; danh mục kiểm soát; biện pháp quản lý, kiểm soát đặc thù đối với hoạt động, hàng hóa, vật liệu, thiết bị, phần mềm, công nghệ, dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng; kiểm soát ngoài danh mục; kiểm soát người sử dụng cuối cùng, mục đích sử dụng cuối cùng; biện pháp ngăn chặn, phản ứng khẩn cấp; kiểm soát tài trợ phổ biến; thông tin, dữ liệu, cảnh báo sớm, phối hợp liên ngành; quản lý nhà nước, kiểm tra, thanh tra, giám sát, xử lý vi phạm, bảo đảm nguồn lực và hợp tác quốc tế.
Dự thảo Luật được thiết kế theo hướng không đặt ra các thủ tục quản lý, cấp phép hay kiểm tra trùng lặp với pháp luật chuyên ngành; các biện pháp kiểm soát đặc thù chỉ được áp dụng khi có căn cứ rủi ro cụ thể, bảo đảm tính cần thiết, khả thi và không làm phát sinh gánh nặng tuân thủ đối với người dân, doanh nghiệp.
Trong quá trình hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành, cơ quan, tổ chức có liên quan, ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, ý kiến của Thành viên Chính phủ và nội dung chỉ đạo của Chính phủ. Trên cơ sở đó, dự thảo Luật đã được rà soát, chỉnh lý cả về nội dung, kỹ thuật lập pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật; bảo đảm các quy định chặt chẽ, khả thi, không làm phát sinh thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ không mới đối với cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp; đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Các đại biểu dự phiên họp.
Thảo luận tại phiên họp, các ý kiến cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật; đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất với các luật chuyên ngành và hoàn thiện các quy định liên quan đến công nghệ, dữ liệu, giao dịch có yếu tố nước ngoài.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Luật nhằm tạo cơ sở pháp lý đầy đủ về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; nội luật hóa các điều ước quốc tế và đáp ứng yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh trong tình hình mới. Hồ sơ dự án Luật đáp ứng đầy đủ các điều kiện để trình Quốc hội xem xét thông qua theo quy trình thủ tục rút gọn tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa 16.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao công tác chuẩn bị dự án Luật của Bộ Quốc phòng, đồng thời cho rằng việc nâng các quy định từ Nghị định 81/2019 của Chính phủ thành Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt là cần thiết. Dự án Luật không chỉ phục vụ yêu cầu quốc phòng, an ninh mà còn góp phần thực hiện các cam kết quốc tế, nâng cao năng lực phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tạo môi trường an toàn cho hoạt động đầu tư. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh dự thảo Luật cần khắc phục tình trạng chồng chéo trong kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng, vốn vừa phục vụ mục đích dân sự vừa có thể bị lợi dụng để chế tạo vũ khí hủy diệt hàng loạt, hiện do nhiều bộ, ngành cùng quản lý.
Theo Chủ tịch Quốc hội, vừa qua, doanh nghiệp xuất khẩu phải đối mặt với nhiều thủ tục kiểm soát từ nhiều đầu mối. Do đó, dự thảo Luật cần quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan, tránh chồng chéo nhưng không rõ trách nhiệm. Theo đó, cần thống nhất danh mục quốc gia về hàng hóa lưỡng dụng; áp dụng cơ chế một cửa quốc gia, toàn bộ quy trình cấp phép, khai báo, thẩm định đối với hàng hóa lưỡng dụng phải được thực hiện đồng bộ trên Cổng Thông tin quốc gia. Trách nhiệm của doanh nghiệp là tuân thủ theo quy định chung này.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị, hoàn thiện quy định về đình chỉ giao dịch, phong tỏa tài sản và cơ chế miễn trừ trách nhiệm pháp lý; xây dựng hệ thống liên thông dữ liệu tự động; bảo vệ quyền lợi của bên thứ ba và cho phép giải tỏa một phần tài sản bị phong tỏa để chi trả các nhu cầu thiết yếu theo hướng dẫn của Liên hợp quốc. Thủ tục rút gọn để đưa ra khỏi danh sách cần quy định rõ quy trình, mốc thời gian tối đa để cơ quan đầu mối quốc gia xem xét đưa một tổ chức, cá nhân ra khỏi danh sách bị chỉ định hoặc giải tỏa tài sản phong tỏa, tránh kéo dài gây thiệt hại không thể khắc phục cho doanh nghiệp.
Về xây dựng năng lực phản ứng khẩn cấp và bảo vệ lực lượng chuyên dụng, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, đây là điểm nghẽn phải giải quyết khi xây dựng Luật lần này. Thời gian qua, hành lang pháp lý về chế độ đãi ngộ đặc thù, trang thiết bị chuyên dụng và cơ chế phối hợp tác chiến liên ngành, tình huống khẩn cấp cấp độ quốc gia vẫn chưa thực sự đồng bộ. Vì vậy, phải luật hóa chế độ đặc thù ở mức cao; có cơ chế diễn tập liên ngành bắt buộc để hoàn thiện khả năng chỉ huy, thống nhất sự điều hành của cơ quan đầu mối quốc gia.
Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt khi được ban hành sẽ là minh chứng rõ nét cho cam kết trách nhiệm quốc tế của Việt Nam đối với nền hòa bình thế giới. Một đạo luật vừa chặt chẽ về kiểm soát nhưng minh bạch, thông thoáng về quy định sẽ giúp cho Việt Nam tránh được rủi ro bị đưa vào “danh sách xám”; tạo môi trường kinh doanh an toàn, tin cậy cho các tập đoàn đầu tư nước ngoài vào công nghệ bán dẫn và năng lượng mới tại Việt Nam, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh phát biểu kết luận phiên họp.
Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý kiểm soát đặc thù, trọng tâm là cơ chế đánh giá rủi ro quốc gia, các tiêu chí đánh giá và phương pháp sử dụng kết quả đánh giá làm căn cứ xây dựng, cập nhật danh mục kiểm soát và lựa chọn phương pháp quản lý. Đồng thời, hoàn thiện các quy định về kiểm soát tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, bảo đảm thống nhất với pháp luật về phòng, chống rửa tiền, Luật Phòng, chống khủng bố và các luật có liên quan. Nghiên cứu kỹ và hoàn thiện các quy định về giao dịch đáng ngờ, danh sách chỉ định, các biện pháp phong tỏa, trì hoãn; quy định về trách nhiệm của tổ chức tài chính, cá nhân có liên quan bảo đảm phù hợp, khả thi, không phát sinh thêm đầu mối, thủ tục hoặc nghĩa vụ báo cáo không cần thiết.
